European Friends of Russia

N-SA denktank over Rusland – N-SA thinktank about Russia

Emaille is erkende kunst in Rusland

Posted by Kris Roman on March 7, 2009

rus-emailbrabantsdagblad.nl

Titels hangen er niet naast de werken. Niet alleen, zegt Jan Klink van het museum voor vlakglas- en emaillekunst in Ravenstein, is dat een bewuste keuze, omdat al die bordjes met namen van kunstenaars en titels van werken een rommelig beeld op de muur zouden geven.

In het geval van de huidige expositie, met 57 emaillewerken van Russische kunstenaars, is er ook een taalprobleem.

“De Russen spreken geen Engels en slechts een enkel woordje Duits. Er is er één die enigszins als tolk kan optreden. De titels zijn eerst vertaald in het Duits en daarna in het Nederlands. Maar misschien is dat wel te letterlijk gebeurd. Misschien heeft de Russische titel wel een symbolische betekenis die bij het vertalen verloren is gegaan.”

De nieuwe expositie is afgelopen zondag officieel geopend. Daarbij waren acht van de kunstenaars uit Rusland aanwezig. Zij konden wel wat vertellen over hun werk aan de vrijwilligers van het musem die de komende maanden rondleidingen gaan geven. Maar ook dat moest allemaal via de tolk. Klink hoopt dan ook dat er nog Russen langskomen die al langere tijd in het buitenland zijn, mensen van de ambassade of het Russische handelskantoor in Nederland. Ze zijn uitgenodigd voor de expositie, maar op de opening waren, naast het Russische gezelschap, toch vooral Nederlandse emailleurs en leden van de stichting Vrienden van het museum aanwezig.

De expositie is meteen na carnaval in twee dagen tijd ingericht. “Normaal doen we daar wel wat langer over”, vertelt Klink, “maar het werk was niet eerder beschikbaar. Het is door de Russen zelf, als hangbagage, meegenomen in het vliegtuig.”

De totstandkoming van de expositie is vooral te danken aan Gerard Hagen uit Haarlem. Deze gepensioneerde graficus begon tijdens zijn loopbaan als hobby met emailleren. Hij volgde allerlei opleidingen, waaronder edelsmeden in Schoonhoven. Hagen is lid van de Vereniging van Nederlandse Emailleurs (VNE) en dus bekend met het museum in Ravenstein. Voor een workshop was hij enkele jaren geleden in Rusland en legde daar contacten met collega-emailleurs. In eerste instantie was het de bedoeling van Hagen en het museum om een complete expositie vanuit Sint-Petersburg naar het stadje aan de Maas te halen. Klink: “Dat bleek niet mogelijk, wel konden we met individuele kunstenaars verder. Bijna alle kunstenaars die nu hier exposeren zijn zelf docent aan een Kunstacademie in Rusland, of op een andere manier bij een opleiding betrokken. Zo is een van hen zelfs rector en een ander, Larissa Solomnikova, is ook conservator van twee kathedralen in Sint-Petersburg, zij is daar verantwoordelijk voor de kunst. De kunstenaars kennen elkaar allemaal. Voor hen is deze expositie een mooie gelegenheid om hun werk bekender te maken.”

De Russen vinden het Ravensteinse museum interessant, zegt Klink. “Dat blijkt ook wel uit het feit dat ze hun reis hiernaartoe en hun verblijf zelf betalen en dat ze zelfs betalen om hier te mogen exposeren. Niet veel, maar toch. Ze krijgen daarvoor dan wel de catalogus, die we in eigen beheer hebben laten maken en die we voor hen ook in het Russisch hebben gedrukt.”

Emailleren is in Rusland een erkende kunstvorm en nog gewoon onderdeel van de kunstopleiding. “Tot twintig jaar terug werd het in Nederland ook onderwezen op de academie, maar tegenwoordig wordt emaille hier als ambacht of hobbyvorm beschouwd. Emaille als kunstvorm is hier als het ware uitgestorven, er is te weinig belangstelling voor”, betreurt Klink. “Wij hopen die belangstelling terug te brengen door te laten zien wat er allemaal mee kan.”

Volgens Klink hebben de Russen een geheel eigen stijl. “Ze gebruiken andere technieken dan in Nederland gebruikelijk is. Werken veel met schilderemaille. Dat wil zeggen dat met vloeibaar emaille en penseel echt geschilderd wordt, meestal op koper. Daarbij laten ze ook vaak delen van het koper bloot. In Nederland zijn misschien twee kunstenaars die de schilderemailletechniek toepassen.” 

Ook zijn de vormen en beelden van de Russische kunstenaars duidelijk anders. “Ze hebben een heel eigen beeldtaal, die deels is voortgebouwd op de iconen. Ze gebruiken veel meer symboliek. En het valt op dat ze veel werken met de kleur rood, terwijl dat een van de moeilijkste kleuren is bij het emailleren. Rood wordt namelijk snel zwart, verbrandt snel in de oven.”

Opvallend vindt Klink ook dat het aangeleverde werk er goed verzorgd uitziet, waarbij de lijsten nogal eens onderdeel uitmaken van het kunstwerk. “Ze gebruiken heel veel spijkertjes om het geëmaillerde koper op bijvoorbeeld hout vast te maken. Ik ben benieuwd hoe ze dat zonder schade voor elkaar krijgen, want emaille is keihard en duurzaam, maar als je het laat vallen of ertegen stoot, kan er zo een stuk af springen.”

Het museum wil meer kunstenaars uit het buitenland naar Ravenstein halen en over een aantal jaren ook zeker nog eens Russen uitnodigen. “Je kunt dan vergelijkingen maken en dat is heel inspirerend.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: